Feldenkrais to nie tylko praca z mięśniami, to istny proces zmian zachodzących w mózgu.

Karl Pribram

Metoda Feldenkraisa – także dla mózgu

(Na podstawie materiałów Jacka Paszkowskiego – trenera i propagatora metody - http://www.metoda-feldenkraisa.pl/).

Opracowana  (w latach 40-tych) przez izraelskiego fizyka Moshe Feldenkraisa, zdobywa sobie na świecie coraz większą popularność. Jest to metoda reedukacji ruchowej, gdzie nacisk kładzie się na uświadomienie sobie nawyków ruchowych, którymi posługujemy się na co dzień. W trakcie wykonywania lekcji ćwiczący odkrywają nowe możliwości ruchowe, co w efekcie zwiększa ich potencjał ruchowy, koordynację, gibkość oraz łatwość i elegancję ruchu. Często dolegliwości fizyczne zmniejszają się dramatycznie. Nie jest to jednak metoda wzmacniania czy rozciągania mięśni. Instruktor prowadzi uczniów przez specyficzne lekcje ruchowe, wykonywane najczęściej w pozycji leżącej lub siedzącej. Lekcje metody mają charakter indywidualny, gdzie instruktor delikatnie manipuluje ciałem ucznia/pacjenta lub grupowy podczas których instruktor wydaje słowne komendy. Metoda dostępna jest zatem dla każdego bez względu na wiek, płeć czy stopień sprawności fizycznej. Korzyści z tych zajęć mogą odnieść wszyscy, od osób niepełnosprawnych fizycznie (zarówno uszkodzenia na podłożu neurologicznym jak wylewy czy stwardnienie rozsiane, oraz ortopedycznym jak złamania , stany pooperacyjne, bóle mięśni, stawów itp.)

Lekcje Feldenkraisa, który wychodził z założenia, że umysł, emocje i ciało stanowią nierozerwalną całość, wpływają na zmiany nie tylko fizyczne - zwiększa się kreatywność i łatwość rozwiązywania problemów. Nowe możliwości ruchowe często sprawiają, że uczniowie czują się po lekcji bardziej zrelaksowani, lżejsi i oddychają swobodniej a co najważniejsze nowe możliwości ruchowe stają się integralną częścią ich codziennego życia. Jak sam twórca metody nauczał " ... Niemożliwe staje się możliwe, możliwe staje się łatwym a łatwe eleganckim".

W ostatnich latach coraz więcej ludzi poszukuje sposobów poznania siebie i poprawy stanu zdrowia poprzez pracę z ciałem. Odkrycie jednej z nich – metody Feldenkraisa, nie było dziełem przypadku. Stało się bowiem tak, że poważne dolegliwości kolana zmusiły kiedyś Feldnkraisa do szukania pomocy lekarskiej. Proponując mu przeprowadzenie operacji chirurg dał Feldenkraisowi 50% szans, iż zakończy się ona powodzeniem. Alternatywą było chodzenie o lasce do końca życia.

Uważając, że nie są to wystarczające szanse Feldenkrais postanowił, iż swoje kolano usprawni sam. Zapoczątkowało to okres intensywnych studiów z zakresu anatomii, fizjologii, kinezjologii, antropologii i psychologii, które - w ostatecznym rozrachunku - poza odzyskaniem pełnej sprawności kolana doprowadziły do opracowania omawianej metody.

Metoda Feldenkraisa opiera się na zdolności układu nerwowego do uczenia się. W wyniku rozwoju kory mózgowej człowiek posiada niespotykaną nigdzie indziej w świecie przyrody (w takim stopniu) zdolność tworzenia nowych połączeń nerwowych, co przejawia się nowymi zachowaniami, reakcjami i sposobami działania. Dzięki temu możliwy jest ciągły rozwój naszego potencjału. W Metodzie Feldenkraisa ruch (który najłatwiej podlega świadomej kontroli) wykorzystywany jest jako środek do tego rozwoju.

Zajęcia mają charakter empiryczny tzn. każdy w zasadzie eksperymentuje ze swoją interpretacją poleceń instruktora.

Uczestnictwo w tych zajęciach prowadzi do : większej swobody poruszania się, zmniejszenia niepotrzebnego napięcia mięśni, a co się z tym wiąże zmniejszenia bólu, zwiększenia gibkości i siły, polepszenia postawy ciała, zwiększenia witalności organizmu, swobodniejszego oddychania, umiejętności zapobiegania przeciążeniom stawów i mięśni, zwiększenia sprawności fizycznej, rozwijania potencjału ruchowego, harmonijnego sposobu poruszania się, zwiększenia świadomości samego/samej siebie.

Feldenkrais uważał, że człowiek, pozostający stale pod wpływem czynników dziedzicznych, kulturowych i osobistych, wytwarza cały skomplikowany zestaw fizycznych, emocjonalnych i intelektualnych nawyków, które, razem wzięte, składają się na wizerunek danej osoby. Zaznaczał, że mimo iż nawyki te spełniają ogromnie ważną rolę, mogą jednocześnie nas bardzo ograniczać i powstrzymywać od pełnego wykorzystania swojego potencjału.

Na podstawie gruntownych obserwacji fizycznych, emocjonalnych oraz intelektualnych ograniczeń, jakie ludzie na siebie nakładają, Feldenkrais opracował około 1000 lekcji ruchowych, które są tak  skonstruowane,  aby  obudzić w każdym świadomość siebie oraz potencjału, jaki w nas drzemie. Specyficznie zaprojektowane lekcje ruchowe zmuszają ucznia do odkrywania i integrowania możliwości, które przez długie lata pozostawały poza świadomością. Podczas wykonywania lekcji zmiany następują bezpośrednio na poziomie układu nerwowego, poprzez tworzenie nowych połączeń między komórkami nerwowymi. Przyczynia się to do zwiększenia świadomości samego siebie, umożliwiając zwiększony stopień samokontroli.

Lekcje Feldenkraisa skłaniają do poruszania się i doświadczania swojego ciała w bardzo niezwykły sposób, często w trudnych pozycjach. Jednocześnie nie istnieje poprawny czy niepoprawny sposób wykonywania lekcji, gdyż najważniejszy jest właśnie w nich proces poznawania samego siebie. Proces ten oznacza tworzenie nowych połączeń nerwowych; odbieranie bodźców nerwowych płynących z mięśni i - na zasadzie sprzężenia - wysyłanie stale modyfikowanych bodźców zwrotnych, czemu towarzyszy nieustannie wykonywanie ruchów j składających się na lekcję.

Feldenkrais utrzymuje, że wiele barier utrudniających zwiększenie świadomości ciała ma swoje źródło w dynamice połączeń w układzie nerwowym, które z kolei wpływają na stan napięcia mięśni. Ordynowane przez niego lekcje kładą zatem nacisk na odkrywanie alternatywnych - do nawykowych - możliwości ruchowych, a nie na rozciąganie czy wzmacnianie mięśni. Poprzez przełamywanie swoich nawykowych wzorców ruchowych uczeń uczy się poruszać, myśleć, czuć w sposób wykraczający ponad dotychczasowe przyzwyczajenia. Poprzez konsekwentne wykonywanie lekcji układ nerwowy podlega ciągłej reorganizacji, adaptując dla swoich potrzeb coraz to nowe zasoby przydatnych informacji. W efekcie, im bardziej jesteśmy świadomi samych siebie, im więcej mamy do swojej dyspozycji możliwości zakodowanych w połączeniach układu nerwowego, tym łatwiej i skuteczniej możemy działać.

Lekcje grupowe zwane są po angielsku Awareness Through Movement, co w dosłownym tłumaczeniu brzmi świadomość poprzez ruch.. Lekcje najczęściej grupowe, wykonywane są zwykle w pozycji leżącej lub siedzącej, a uczestnicy podążają za słownymi instrukcjami prowadzącego. Wszystko odbywa się powoli i zawsze w wygodnym dla uczącego się zakresie ruchu. Zajęcia trwają przeciętnie 45-60 minut i są najczęściej zorientowane na specyficzny ruch ciała lub określoną czynność, jak na przykład przechodzenie z siadu do stania.

Drugim sposobem jest tak zwana Functional Integration czyli w języku polskim Integracja Funkcjonalna. Chodzi tu o sesję indywidualną, podczas której nauczyciel manualnie „manipuluje" ciałem klienta, który najczęściej leży na niskim stole do masażu. Po lekcji uczniowie często czują się zrelaksowani, wyżsi, swobodniej oddychają, a co najważniejsze nowe możliwości ruchowe stają się integralną częścią ich codziennego życia.

Czym jest Metoda Feldenkraisa?

• reorganizacją układu nerwowego prowadzącą do bardziej efektywnego ruchu,

• odkrywaniem harmonii w każdym ruchu,

• odkrywaniem swoich nawyków ruchowych i ich zmianą na bardziej użyteczne, lepiej nadające się do sytuacji,

• procesem odkrywczym pozwalającym uczyć się od własnego ciała. Lekcje metody, wykonywane powoli, w wygodnym dla każdego zakresie trwają około godziny. Korzyści z tej formy pracy z ciałem odniosą:

• osoby chcące pozbyć się chronicznych dolegliwości bólowych,

• pragnące poprawić swoją sprawność fizyczną,

• sportowcy, aktorzy, muzycy, tancerze,

• ludzie w każdym wieku,

• ci, którzy pragną odkryć nowe możliwości swojego ciała

• lub poruszać się z większą gracją.

Poprzez precyzyjnie opracowane lekcje ruchowe, wykonywane najczęściej w pozycji leżącej lub siedzącej:

• odkryjesz większą swobodę ruchu,

• zmniejszysz niepotrzebne napięcie mięśni,

• zwiększysz gibkość i siłę,

• polepszysz postawę ciała,

• zdynamizujesz witalność organizmu,

• nauczysz się jak zapobiegać przeciążeniom stawów i mięśni,

• będziesz swobodniej oddychać,

• zwiększysz swoją sprawność fizyczną,

• rozwiniesz potencjał ruchowy,

• doświadczysz przyjemności poruszającego się harmonijnie ciała,

• zredukujesz chroniczne bóle mięśni,

• pogłębisz świadomość samego (samej) siebie.